31 Mart Vakası

## 31 Mart Vakası 13 Nisan 1909'da (Rumi takvime göre 31 Mart 1325) İstanbul'da çıkan ve II. Meşrutiyet yönetimine karşı gerçekleşen ayaklanmadır. Olay, Türk siyasi tarihinde önemli bir kırılma noktasıdır. ### Arka Plan **II. Meşrutiyet'in İlanı (23 Temmuz 1908):** - Sultan II. Abdülhamid anayasayı tekrar yürürlüğe koydu - İttihat ve Terakki Cemiyeti güçlendi - Hürriyet havası - Basın özgürlüğü **Huzursuzluklar (1908-1909):** - Gelenekçiler tedirgin - Ulema kesimi rahatsız - Asker-sivil ilişkilerinde sorunlar - İki kutup: Yenilikçiler vs Gelenekçiler ### Ayaklanmanın Nedenleri **Dini Gerekçeler:** - "Şeriat elden gidiyor" propagandası - Batılılaşma karşıtlığı - Müslüman olmayan meb uslar **Askeri Hoşnutsuzluk:** - Bazı subayların görevden alınması - Disiplin artışı - Alaylı-mektepli subay çatışması **Siyasi Sebep ler:** - İttihat ve Terakki'nin gücüne tepki - Sultan taraftarlarının kışkırtması - Muhalif basının rolü (Volkan Gazetesi) ### Ayaklanmanın Gelişimi **13 Nisan 1909, Sabah:** - Taşkışla'da bazı askerler isyan etti - "Şeriat isteriz!" sloganları - Aya Sofya'da toplanma - Subay ve mebusların öldürülmesi **Talepleri:** - Şeriatın hükümlerinin uygulanması - İttihat ve Terakki yöneticilerinin görevden alınması - Bazı bakanların azledilmesi - Alaylı subayların haklarının iadesi **Sultan'ın Tavrı:** - II. Abdülhamid ayaklanmacıları dinledi - Sadr azam Hüseyin Hilmi Paşa istifa etti - Tevfik Paşa sadrazam oldu - Geçici çözüm sağlandı ### Hareket Ordusu (31 Mart'ın Bastırılması) **Selanik'ten Hareket:** - Mahmud Şevket Paşa komutasında - 3. Ordu birlikleri - İttihat ve Terakki yanlısı subaylar - Gönüllü fedailer **İstanbul'a Giriş (24 Nisan):** - Direniş gösterilmedi - Ayaklanmacılar teslim oldu - Divân-ı Harb-i Örfi (Sıkıyönetim Mahkemesi) kuruldu **Yargılamalar:** - Çok sayıda kişi yargılandı - İdamlar gerçekleştirildi - Sürgünler yapıldı ### II. Abdülhamid'in Tahttan İndirilmesi **27 Nisan 1909:** - Meclis-i Mebusan olağanüstü toplandı - Şeyhülislam fetva verdi - II. Abdülhamid tahttan indirildi - V. Mehmed Reşad tahta çıktı **Gerekçe:** - Ayaklanmayı kışkırttığı iddiası - Anayasayı ihlal - Kamu düzenini bozma **Sürgün:** - Selanik'e gönderildi - Alâtini Köşkü'nde ikamete mecbur edildi - 1912'de İstanbul'a döndü (Balkan Savaşı nedeniyle) ### Sonuçlar **Siyasi:** - İttihat ve Terakki tam hakimiyeti ele aldı - Tek parti yönetimi başladı - Meclis'in yetkiler i arttı - Parlamenter monarşi güçlendi **Askeri:** - Orduda tasfiyeler - Disiplin sağlandı - Modern eğitim sistemi **Toplumsal:** - Gelenekçi-yenilikçi çatışması derinleşti - Basın sansürü arttı - Muhalefet bastırıldı ### Tartışmalar **Komplo Teorileri:** - İngiliz provokasyonu iddiası - İttihat ve Terakki'nin planlı olduğu savı - Sultan'ın rolü tartışması **Tarihsel Değerlendirme:** - Gelenekçilerin son büyük tepkisi - Modernleşme karşıtlığının yenilgisi - Çok partili deneyimin sonu ### Kültürel Yansımalar - Birçok romanda işlendi - Tiyatro eserleri yazıldı - "31 Mart" tabiri genel ayaklanma anlamında kullanıldı - Siyasi kültürde iz bıraktı ### İlginç Bilgiler - Volkan Gazetesi yöneticisi Derviş Vahdeti idam edildi - Ayaklanmada 6 mebus öldürüldü - Toplam kayıp: yaklaşık 300 kişi - Hareket Ordusu'nda Mustafa Kemal de vardı (Erkan-ı Harb Zabiti olarak)