Nizam-ı Cedit (Yeni Düzen)

## Nizam-ı Cedit (Yeni Düzen) Sultan III. Selim'in (1789-1807) başlattığı **Nizam-ı Cedit** (Yeni Düzen), Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk kapsamlı modernleşme hareketidir. Özellikle askeri alanda köklü reformlar getirmiştir. ### Reformun Nedenleri **Askeri Yenilgiler:** - 1699 Karlofça Antlaşması - 1718 Pasarofça Antlaşması - 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması - Rusya ve Avusturya karşısında sürekli geri çekilme **İç Sorunlar:** - Yeniçeri Ocağı'nın bozulması - Tımar sisteminin çökmesi - Ekonomik kriz - Merkezi otoritenin zayıflaması ### Nizam-ı Cedit Ordusu **Yeni Ordunun Özellikleri:** 1. **Modern Eğitim:** - Avrupa tarzı talim ve terbiye - Ateşli silah kullanımı - Disiplinli kışla yaşamı 2. **Yeni Teşkilat:** - Batı tarzı ünifermalar - Modern hiyerarşi - Düzenli maaş sistemi 3. **Yabancı Uzmanlar:** - Fransız subaylar eğitmen olarak getirildi - Teknik bilgi transferi **Sayısal Güç:** - İlk aşamada 12.000 asker - 1806'da 22.500 askere ulaştı - Ayrı kışlalar ve eğitim merkezleri ### Diğer Reformlar **Askeri Alanda:** - Mühendishane-i Berri-i Hümayun (Kara Mühendishanesi, 1795) - Tersane-i Amire'nin modernizasyonu - Top döküm teknolojisinin geliştirilmesi - Modern haritacılık **Eğitim Alanında:** - Yeni askeri okullar - Yabancı dil eğitimi - Teknik eğitim **Ekonomi Alanında:** - Yeni vergiler (İrad-ı Cedid) - Avrupa ile ticaret ilişkilerinin geliştirilmesi - İltizam sisteminin düzenlenmesi **Diplomasi:** - Avrupa başkentlerinde sürekli elçilikler - Diplomasi dilinin geliştirilmesi - Uluslararası ilişkilerde yeni yaklaşımlar ### Muhalefet ve Direniş **Yeniçerilerin Tepkisi:** - Kendi varlıklarına tehdit olarak gördüler - "Bid'at" (dinde olmayan yenilik) olarak ilan ettiler - Halkı kışkırttılar **Ulema'nın Tutumu:** - Muhafazakar kesim karşı çıktı - Batı taklitçiliği eleştirisi - Bazı aydın ulema destekledi ### Kabakçı Mustafa Ayaklanması (1807) **Ayaklanmanın Gelişimi:** - Yeniçerilerin isyanı - III. Selim'in tahttan indirilmesi - IV. Mustafa'nın tahta çıkarılması - Nizam-ı Cedit ordusunun dağıtılması **III. Selim'in Sonu:** - Alemdar Mustafa Paşa'nın yardım girişimi - III. Selim'in öldürülmesi (28 Temmuz 1808) - Reformların geçici olarak durması ### Uzun Vadeli Etkiler **Başarılar:** - Modernleşme fikrini yerleştirdi - II. Mahmud'un reformlarına zemin hazırladı - Batılılaşma tartışmasını başlattı - Teknik bilgi birikimi **Başarısızlıklar:** - Yeniçeri sorunu çözülemedi - Toplumsal muhalefet kırılamadı - Ekonomik reform yetersiz kaldı ### II. Mahmud ve Devamı III. Selim'in fikirleri: - **1826**: Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vak'a-i Hayriye) - **Asakir-i Mansure-i Muhammediye** kuruldu - **Tanzimat** dönemine giden yol açıldı ### Tarihsel Değerlendirme Nizam-ı Cedit: - Osmanlı modernleşmesinin ilk adımı - "Yukarıdan aşağıya" reform geleneğinin başlangıcı - Geleneksel ile modern arasında köprü - Reform-muhafazakar çatışmasının ilk örneği ### İlginç Bilgiler - İlk Türk operası bu dönemde yazıldı - İlk resmi gazete denemeleri - Batı müziği sarayda icra edildi - İlk Osmanlı valsi bestelendi