Sakarya Meydan Muharebesi

# Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos - 13 Eylül 1921 tarihleri arasında 22 gün süren Sakarya Meydan Muharebesi, Türk Kurtuluş Savaşı'nın en büyük ve en kritik savaşıdır. Bu zafer, Türk Millî Mücadelesi'nin dönüm noktası olmuştur. ## Savaşın Arka Planı ### Yunan İlerleyişi 1919'dan itibaren Yunan ordusu Anadolu'da ilerleyerek Ankara'ya doğru saldırıyordu. #### Yunan Kazanımları (1919-1921): - **1919**: İzmir'in işgali - **1920**: Bursa ve Uşak'ın alınması - **1921**: Eskişehir ve Kütahya'nın işgali - **1921**: Afyonkarahisar'ın ele geçirilmesi ### Türk Millî Mücadelesi'nin Durumu TBMM Hükümeti zor durumda kalmıştı: #### Kritik Durum: - **Başkent Tehdidi**: Ankara'ya 80 km mesafe - **Cephane Sıkıntısı**: Silah ve mühimmat yetersizliği - **İç İsyanlar**: Çerkez Ethem isyanı - **Diplomatik İzolasyon**: Uluslararası destek yokluğu Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karışı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk edilemez. ## Savaş Öncesi Hazırlıklar ### Mustafa Kemal'in Başkomutanlığı 5 Ağustos 1921'de TBMM, Mustafa Kemal'e üç aylığına başkomutanlık yetkisi verdi. #### Yetkileri: - **Mutlak Askeri Yetki**: Tüm orduların komutası - **İcra Yetkisi**: Hızlı karar alma - **Kaynak Mobilizasyonu**: Tüm imkanların kullanımı ### Ordunun Yeniden Düzenlenmesi Mustafa Kemal orduyu yeniden organize etti: #### Batı Cephesi Düzeni: - **1. Ordu**: Nurettin Paşa (Ali Fuat Paşa) - **2. Ordu**: Yakup Şevki Paşa - **5. Ordu**: Fahrettin Paşa - **Süvari Kolordusu**: Fahrettin Altay Bu reorganizasyon, Türk ordusunun modern anlamda profesyonelleşmesinin başlangıcı oldu. ## Savaşın Başlaması ### Yunan Taarruzu (23 Ağustos) Yunan ordusu General Anastasios Papoulas komutasında genel taarruz başlattı. #### Yunan Ordusu: - **Komutan**: General Papoulas - **Asker Sayısı**: Yaklaşık 120.000 - **Modern Silahlar**: İngiliz ve Fransız desteği - **Hava Desteği**: Uçak filosu ### Türk Savunması Türk ordusu savunma hatlarını kurmuştu: #### Türk Ordusu: - **Komutan**: Mustafa Kemal Paşa - **Asker Sayısı**: Yaklaşık 100.000 - **Gönüllüler**: Müfrezeler ve çeteler - **Halk Desteği**: Sivil katılım - **23 Ağustos**: Yunan taarruzu başlar - **26 Ağustos**: Haymana direction'da çarpışmalar - **30 Ağustos**: En şiddetli çarpışmalar - **2 Eylül**: Türk karşı taarruzu - **8 Eylül**: Yunan geri çekilmesi - **13 Eylül**: Zafer kesinleşir ## Savaşın Kritik Anları ### İlk Hafta: Savunma İlk hafta Türk ordusu savunma pozisyonundaydı: #### Kritik Noktalar: - **Haymana**: En sert çarpışmalar - **Polatlı**: Stratejik kavşak - **Gordion**: Antik yerleşim bölgesi - **Sivrihisar**: Kuzey kanadı ### İkinci Hafta: Direniş Yunan ilerleyişi yavaşladı: - **Lojistik Sorunlar**: İkmal hatlarının uzaması - **Türk Direnişi**: Beklenenden sert mukavemet - **Hava Koşulları**: Anadolu sıcağı ve toz - **Moral Problemler**: Kayıpların artması ### Üçüncü Hafta: Karşı Taarruz 2 Eylül'den itibaren Türk ordusu karşı taarruza geçti: - **Süvari Saldırıları**: Fahrettin Altay'ın başarıları - **Yan Kuşatma**: Yunan hatlarının delmesi - **Koordineli Saldırı**: Tüm cephelerde eş zamanlı hareket ## Halkın Savaşa Katılımı ### Tekalif-i Milliye Mustafa Kemal'in çağrısıyla halk savaşa aktif katıldı: #### Halk Desteği: - **Cephane Taşıma**: Kadınlar ve çocuklar - **Yiyecek Desteği**: Aş ocakları - **Ulaştırma**: Arabalar ve hayvanlar - **İnsan Gücü**: Siperlerin kazılması ### Kadınların Rolü Sakarya Savaşı'nda kadınlar önemli rol oynadı: - **Cephane Taşıma**: Mermi ve obüs taşıma - **Yaralı Bakımı**: Sağlık hizmetleri - **Lojistik Destek**: İaşe ve ulaştırma - **Moral Destek**: Askerlerin morali Sakarya'da sadece askerler değil, bütün millet savaştı. Kadınlar, çocuklar, yaşlılar... Herkes vatanın müdafaasında birleşti. ## Savaşın Sonucu ### 13 Eylül: Zafer 13 Eylül 1921'de Yunan ordusu geri çekilmeye başladı: #### Zafer Sebepleri: 1. **Üstün Strateji**: Mustafa Kemal'in liderliği 2. **Halk Desteği**: Milletin birlik olması 3. **Coğrafi Avantaj**: Anadolu'yu bilme 4. **Moral Üstünlük**: Vatan savunması ruhu ### Kayıplar Her iki taraf da ağır kayıplar verdi: - **Türk Kayıpları**: Yaklaşık 15.000 - **Yunan Kayıpları**: Yaklaşık 18.000 - **Sivil Kayıplar**: Binlerce sivil ## Savaşın Sonuçları ### Askeri Sonuçlar Sakarya Zaferi askeri durumu tamamen değiştirdi: 1. **İlerleyişin Durdurulması**: Yunan taarruzunun son bulması 2. **İnisiyatifin Geçmesi**: Türk ordusunun üstünlük kurması 3. **Moral Üstünlük**: Zafer inancının güçlenmesi ### Siyasi Sonuçlar Zafer, siyasi dengeleri değiştirdi: - **Uluslararası Tanınma**: Ankara Hükümeti'nin prestiji - **İç Birlik**: Muhalefet gruplarının susması - **Diplomatik Kazanım**: Barış görüşmeleri için güç ### Stratejik Sonuçlar Büyük Taarruz'un temelleri atıldı: - **Ordu Reorganizasyonu**: Modern ordunun kurulması - **Sanayi Gelişimi**: Savunma sanayii başlangıcı - **Toplumsal Birlik**: Milli kimliğin güçlenmesi Sakarya Zaferi, bağımsızlık savaşının kazanılabileceğini gösteren ilk büyük zaferdir. ## Mustafa Kemal'e Gazi Unvanı ### TBMM Kararı 19 Eylül 1921'de TBMM, Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanı verdi: - **Karar Gerekçesi**: Sakarya Zaferi'ndeki liderlik - **Müşirlik Rütbesi**: En yüksek askeri rütbe - **Altın Kılıç**: Özel ödül ### Halkın Sevgisi Gazi unvanı halk tarafından büyük sevinçle karşılandı: - **Kutlamalar**: Tüm Anadolu'da sevinç gösterileri - **Şiirler ve Türküler**: Halk edebiyatında yer alma - **Milli Kahraman**: Kurtuluş sembolü olma ## Savaşın Uluslararası Yankıları ### Avrupa Basını Batı medyası Türk zaferini yakından takip etti: - **Times**: "Türklerin şaşırtıcı direnişi" - **Le Figaro**: "Anadolu'nun uyanışı" - **La Stampa**: "Doğu'nun yeni gücü" ### Müslüman Dünyası İslam ülkeleri zaferi büyük sevinçle karşıladı: - **Hindistan Müslümanları**: Maddi yardım - **Mısır**: Entelektüel destek - **Afganistan**: Diplomatik destek ## Büyük Taarruz'a Giden Yol ### Hazırlık Süreci Sakarya'dan sonra Büyük Taarruz hazırlıkları başladı: #### Hazırlıklar (1921-1922): 1. **Ordu Güçlendirme**: Yeni birlikler kurma 2. **Silah Temini**: Sovyet ve İtalyan desteği 3. **Stratejik Planlama**: Taarruz planının hazırlanması 4. **Diplomatik Çaba**: Uluslararası destek arayışı ### 26 Ağustos 1922: Büyük Taarruz Sakarya'nın bir yıl sonrası başlayan Büyük Taarruz: - **30 Ağustos**: Dumlupınar Zaferi - **9 Eylül**: İzmir'in kurtarılması - **11 Ekim**: Mudanya Ateşkes Antlaşması ## Sonuç Sakarya Meydan Muharebesi, Türk tarihinin en kritik zaferlerinden biridir. Bu savaş: - **Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası** olmuştur - **Mustafa Kemal'in liderliğini** pekiştirmiştir - **Halkın birlik gücünü** göstermiştir - **Modern Türkiye'nin temellerini** atmıştır 22 gün süren bu destansı mücadele, Türk milletinin bağımsızlık aşkını ve vatan sevgisini tüm dünyaya göstermiştir. Sakarya'da kazanılan zafer, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda yeni bir milletin doğuşunun sembolü olmuştur. --- *Bu makale sürekli güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.*