Türk Tarihi Kronolojisi

# Türk Tarihi Kronolojisi Türk tarihi, binlerce yıllık geçmişi olan, farklı coğrafyalarda gelişen ve dünya tarihine önemli katkılar sunan zengin bir tarihsel süreçtir. Bu kronoloji, Türk tarihinin ana dönemlerini ve önemli olaylarını sistematik bir şekilde sunmaktadır. ## Antik Dönem (M.Ö. 2000 - M.S. 500) ### Erken Dönem (M.Ö. 2000 - M.Ö. 500) #### M.Ö. 2000-1500: İlk Türk Toplulukları - **Orta Asya**: İlk Türk topluluklarının oluşumu - **Göçebe Yaşam**: At ve sığır yetiştiriciliği - **Metal İşçiliği**: Bronz ve demir işçiliği - **Kurgan Kültürü**: Mezar yapıları #### M.Ö. 1500-1000: Hun Öncesi Dönem - **Sakalar**: İlk büyük Türk konfederasyonu - **Altay Dağları**: Ana yerleşim bölgesi - **Hayvan Üslubu**: Karakteristik sanat stili - **Şamanizm**: Dini inanç sistemi #### M.Ö. 1000-500: İskit Dönemi - **İskitler**: Güçlü konfederasyon - **Karadeniz**: Genişleme alanı - **Pers İmparatorluğu**: İlişkiler - **Yunan Kolonileri**: Ticaret ilişkileri İskitler, at üzerinde yaşayan, savaşçı bir halktır. ### Klasik Dönem (M.Ö. 500 - M.S. 500) #### M.Ö. 500-200: Büyük Hun İmparatorluğu - **Teoman**: İlk Hun hükümdarı - **Mete Han**: Büyük Hun İmparatoru - **Çin Seddi**: Çin'e karşı savunma - **Orta Asya**: Hakimiyet alanı #### M.Ö. 200 - M.S. 100: Hun Bölünmesi - **Doğu Hunları**: Çin'e yakın - **Batı Hunları**: Orta Asya'da - **Güney Hunları**: Çin içinde - **Kuzey Hunları**: Moğolistan'da #### M.S. 100-500: Hun Sonrası Dönem - **Avrupa Hunları**: Attila dönemi - **Ak Hunlar**: Hindistan'da - **Eftalitler**: Orta Asya'da - **Göktürk Öncesi**: Hazırlık dönemi Hun İmparatorluğu, Türk tarihinin ilk büyük devleti olarak kabul edilir. ## Ortaçağ Dönemi (500-1500) ### Erken Ortaçağ (500-1000) #### 500-600: Göktürk Öncesi - **Juan-Juan**: Moğol konfederasyonu - **Türk Boyları**: Dağınık durum - **Çin Hakimiyeti**: Çin etkisi - **Hazırlık Dönemi**: Birleşme çabaları #### 552-744: Göktürk Kağanlığı - **Bumin Kağan**: Göktürk kurucusu - **İstemi Kağan**: Batı kanadı - **Bilge Kağan**: En güçlü dönem - **Orhun Yazıtları**: İlk Türk yazıtları #### 744-840: Uygur Kağanlığı - **Kutluk Bilge Kül Kağan**: Kurucusu - **Maniheizm**: Dini inanç - **Yerleşik Yaşam**: Şehir kültürü - **Yazı Sistemi**: Uygur yazısı ### Yüksek Ortaçağ (1000-1300) #### 1000-1100: Selçuklu Öncesi - **Karahanlılar**: İlk Müslüman Türk devleti - **Gazneliler**: Afganistan'da - **Oğuz Yabguluğu**: Hazar Denizi çevresi - **İslamlaşma**: Dini dönüşüm #### 1040-1157: Büyük Selçuklu Devleti - **Tuğrul Bey**: Kurucusu - **Alparslan**: Malazgirt zaferi - **Melikşah**: En güçlü dönem - **Nizamülmülk**: Büyük vezir #### 1071: Malazgirt Meydan Muharebesi - **Sultan Alparslan**: Selçuklu komutanı - **IV. Romanos Diogenes**: Bizans imparatoru - **Anadolu Kapısı**: Türklere açıldı - **Tarihi Dönüm Noktası**: Anadolu'nun Türkleşmesi Biz Türkler, atlarımızla, kılıcımızla ve Allah'ın yardımıyla bu toprakları vatan yaparız. #### 1100-1300: Anadolu Selçukluları - **Süleymanşah**: Anadolu'ya giriş - **I. Kılıç Arslan**: İlk büyük sultan - **I. Gıyaseddin Keyhüsrev**: Genişleme - **I. Alaeddin Keykubad**: Altın çağ ### Geç Ortaçağ (1300-1500) #### 1300-1400: Beylikler Dönemi - **Osmanoğulları**: Osmanlı Beyliği - **Karamanoğulları**: Güçlü beylik - **Aydınoğulları**: Ege'de - **Menteşeoğulları**: Güneybatı'da #### 1299-1453: Osmanlı Kuruluş Dönemi - **Osman Gazi**: Beylik kurucusu - **Orhan Gazi**: İlk sultan - **I. Murad**: Rumeli'ye geçiş - **I. Bayezid**: Yıldırım dönemi ## Yeniçağ Dönemi (1500-1800) ### Erken Yeniçağ (1500-1600) #### 1453: İstanbul'un Fethi - **Fatih Sultan Mehmet**: Fetih komutanı - **XI. Konstantinos**: Son Bizans imparatoru - **Doğu Roma'nın Sonu**: Bin yıllık imparatorluk - **Osmanlı'nın Yükselişi**: Dünya imparatorluğu #### 1500-1600: Osmanlı Altın Çağı - **Yavuz Sultan Selim**: Doğu seferleri - **Kanuni Sultan Süleyman**: En güçlü dönem - **Cihangir Saltanatı**: Dünya hakimiyeti - **Klasik Osmanlı Kültürü**: Sanat ve edebiyat Kanuni dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun en geniş sınırlarına ulaştığı dönemdir. ### Geç Yeniçağ (1600-1800) #### 1600-1700: Duraklama Dönemi - **III. Murad**: Son büyük sultan - **IV. Murad**: Reform girişimleri - **Köprülü Dönemi**: Vezir ailesi - **Viyana Kuşatması**: 1683 #### 1700-1800: Gerileme Dönemi - **Karlofça Antlaşması**: 1699 - **Lale Devri**: III. Ahmed dönemi - **I. Mahmud**: Reform çabaları - **III. Selim**: Nizam-ı Cedid ## Modern Dönem (1800-2000) ### 19. Yüzyıl #### 1800-1850: Tanzimat Öncesi - **II. Mahmud**: Merkeziyetçi reformlar - **Yeniçeri Ocağı**: Kaldırılması (1826) - **Modern Ordu**: Asakir-i Mansure - **Bürokrasi**: Modern devlet yapısı #### 1850-1900: Tanzimat ve Meşrutiyet - **Tanzimat Fermanı**: 1839 - **Islahat Fermanı**: 1856 - **I. Meşrutiyet**: 1876 - **II. Abdülhamid**: Mutlakiyet dönemi Devlet-i Aliyye'nin bekası için reform şarttır. ### 20. Yüzyıl #### 1900-1920: Çöküş ve Kurtuluş - **II. Meşrutiyet**: 1908 - **Balkan Savaşları**: 1912-1913 - **I. Dünya Savaşı**: 1914-1918 - **Kurtuluş Savaşı**: 1919-1922 #### 1920-1950: Cumhuriyet Dönemi - **TBMM Açılışı**: 1920 - **Lozan Antlaşması**: 1923 - **Cumhuriyet İlanı**: 1923 - **Atatürk Dönemi**: 1923-1938 #### 1950-2000: Çok Partili Dönem - **Demokrat Parti**: 1950-1960 - **27 Mayıs**: 1960 darbesi - **12 Eylül**: 1980 darbesi - **28 Şubat**: 1997 süreci ## Günümüz (2000-Günümüz) ### 21. Yüzyıl #### 2000-2010: Yeni Milenyum - **AK Parti**: 2002 seçimleri - **AB Müzakere Süreci**: 2005 - **Ekonomik Büyüme**: Hızlı gelişim - **Demokratikleşme**: Reform süreci #### 2010-2020: Değişim Dönemi - **Anayasa Değişikliği**: 2010 - **Başkanlık Sistemi**: 2018 - **Ekonomik Dönüşüm**: Yeni model - **Dış Politika**: Aktif diplomasi #### 2020-Günümüz: Pandemi ve Sonrası - **COVID-19**: Pandemi dönemi - **Ekonomik Zorluklar**: Küresel kriz - **Teknolojik Gelişim**: Dijital dönüşüm - **Gelecek Vizyonu**: 2023 hedefleri ## Dönemlerin Özellikleri ### Antik Dönem Özellikleri - **Göçebe Yaşam**: At ve sığır yetiştiriciliği - **Şamanizm**: Dini inanç sistemi - **Hayvan Üslubu**: Karakteristik sanat - **Konfederasyon**: Gevşek birlikler ### Ortaçağ Özellikleri - **İslamlaşma**: Dini dönüşüm - **Yerleşik Yaşam**: Şehir kültürü - **Devlet Teşkilatı**: Merkezi yönetim - **Kültürel Rönesans**: Sanat ve edebiyat ### Yeniçağ Özellikleri - **Dünya İmparatorluğu**: Geniş coğrafya - **Klasik Kültür**: Osmanlı kültürü - **Modernleşme**: Batı etkisi - **Reform**: Yenileşme çabaları ### Modern Dönem Özellikleri - **Ulus Devlet**: Modern devlet - **Demokrasi**: Çok partili sistem - **Ekonomik Gelişim**: Sanayileşme - **Küreselleşme**: Dünya entegrasyonu ## Önemli Dönüm Noktaları ### Siyasi Dönüm Noktaları - **M.Ö. 209**: Mete Han'ın tahta çıkışı - **552**: Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşu - **1071**: Malazgirt Zaferi - **1453**: İstanbul'un fethi - **1923**: Cumhuriyet'in ilanı ### Kültürel Dönüm Noktaları - **M.Ö. 1000**: Hayvan üslubunun gelişimi - **8. Yüzyıl**: Orhun Yazıtları - **11. Yüzyıl**: İslamlaşma - **16. Yüzyıl**: Klasik Osmanlı kültürü - **20. Yüzyıl**: Modernleşme ### Teknolojik Dönüm Noktaları - **M.Ö. 1000**: Demir işçiliği - **6. Yüzyıl**: Yazı sistemi - **15. Yüzyıl**: Top ve barut - **19. Yüzyıl**: Sanayi devrimi - **21. Yüzyıl**: Dijital dönüşüm ## Sonuç Türk tarihi kronolojisi, binlerce yıllık bir sürecin özetidir. Bu süreçte: - **Antik dönemde**: İlk Türk toplulukları oluşmuş - **Ortaçağda**: Büyük imparatorluklar kurulmuş - **Yeniçağda**: Dünya hakimiyeti sağlanmış - **Modern dönemde**: Ulus devlet oluşturulmuş Türk tarihi, sürekli değişim ve gelişim içinde olan, farklı kültürlerle etkileşim kuran ve dünya tarihine önemli katkılar sunan zengin bir tarihsel süreçtir. Bu kronoloji, bu sürecin ana hatlarını ve önemli dönüm noktalarını sunmaktadır. --- *Bu makale sürekli güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.*