Sokollu Mehmet Paşa

Erken Dönem:
1506 yılında Bosna’nın Sokolovići köyünde Sırp bir ailede doğdu.
Asıl adı: Bajica Sokolović
Devşirme sistemiyle İstanbul’a getirildi.
Enderun’da yetişti ve İslam’ı kabul etti.
Yükselişi:
Saray içi görevlerde bulundu.
Süleymaniye Vakfı’na görevlendirildi.
Anadolu ve Rumeli Beylerbeyliği yaptı.
Kaptan-ı Derya (Donanma Komutanı) oldu.
Sadrazamlık Dönemi
14 Yıl Kesintisiz Sadrazamlık (1565-1579)
Üç Padişah Dönemi:
Kanuni Sultan Süleyman (1565-1566)
II. Selim (1566-1574)
III. Murad (1574-1579)
Önemli Başarıları
Sigetvar Seferi (1566):
Kanuni Sultan Süleyman’ın son seferi.
Sokollu Mehmet Paşa başkomutandı.
Kanuni vefat ettiğinde haberi gizleyip düzeni sağladı.
Sultan geçişini sorunsuz şekilde gerçekleştirdi.
İç Deniz Kanalı Projesi:
Don-Volga kanalı planı, Karadeniz-Hazar bağlantısı hedeflendi.
Teknik zorluklar nedeniyle proje tamamlanamadı, ancak vizyoner bir girişimdi.
Süveyş Kanalı Projesi:
Akdeniz-Kızıldeniz bağlantısını amaçladı.
Hint Okyanusu ticareti ve Portekiz tehdidine karşı planlandı.
Yüksek maliyet nedeniyle gerçekleşmedi.
Kıbrıs’ın Fethi (1570-1571):
Stratejik önemdeki adanın fethi.
II. Selim döneminin en büyük başarısı.
Venedik’ten alındı.
İnebahtı Sonrası Toparlanma (1571):
İnebahtı yenilgisinden altı ay içinde donanma yeniden kuruldu.

Ünlü sözü:

"Biz size sakalınızı kestik, siz bizim kolumuzu kestiniz. Sakal daha güzel çıkar, kol bir daha çıkmaz."

Tunus’un Yeniden Fethi (1574):
İspanya’dan geri alındı.
Akdeniz’de Osmanlı hakimiyeti pekişti.
Reformlar ve Yönetim
İdari Reformlar:
Eyalet sistemini düzenledi.
Mali disiplini sağladı.
Tımar sistemini korudu.
Merkezi otoriteyi güçlendirdi.
Ekonomi:
Hazineyi dengeledi.
Vergi sistemini düzenledi.
Ticaret yollarını güvence altına aldı.
Ordu:
Yeniçeri Ocağı’nı disipline etti.
Donanmayı güçlendirdi.
Kale ve sur sistemini iyileştirdi.

Siyasi Dehası
Diplomasi:
Avusturya ile barış (1568)
İran ile Amasya Antlaşması (1555)
Lehistan ile ilişkileri yönetti.
Akdeniz dengelerini sağladı.

Denge Politikası:
Şehzadeler arası dengeyi kurdu.
Saray entrikalarını yönetti.
Zayıf padişah dönemlerinde devleti fiilen yönetti.

Kişisel Özellikler
Güçlü Yönler:
Akıllı stratejist
Güçlü idareci
Vizyon sahibi
Sadık ve disiplinli
Eleştiriler:
Sultandan daha güçlü bir figür olarak görülüyordu.
Rakiplerini acımasızca tasfiye etti.
II. Selim üzerindeki etkisi eleştirilmişti.
Suikast ve Ölüm
11 Ekim 1579: Divan toplantısı sırasında derviş kılığındaki bir suikastçı tarafından boğazından bıçaklandı.
Birkaç gün sonra vefat etti.
Suikastın arkasında saray entrikaları ve Yeniçeri hoşnutsuzluğu olduğu düşünülse de fail olarak Kara Mehmet belirlendi.
Mimari Mirası
Sokollu Mehmet Paşa Camii (İstanbul): Mimar Sinan tarafından yapılmıştır.

Diğer Eserler:
Lüleburgaz Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi
Havsa Köprüsü
Payas Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi
Ailesi
Eşi: Esmahanür Sultan (Kanuni’nin kızı)
Soyu: Bosna’daki Sokolović ailesi devam etti; Sırp tarihinde de önemlidir.
Değerlendirme
Osmanlı tarihinin en güçlü sadrazamlarından biri.
Kanuni sonrası geçiş dönemini başarıyla yönetti.
Klasik Osmanlı döneminin son büyük devlet adamı olarak anılır.
Ünlü sözü:

"Saltanat Sokollu’nun, tahta sultan oturur."

İlginç Bilgiler:
Devşirme sisteminin en başarılı örneklerinden biri.
14 yıl kesintisiz sadrazamlık yapmıştır (rekor).
İnebahtı yenilgisinden sonra donanmayı 6 ayda yeniden kurmuştur.
Bosna kökenli Sırp olarak Osmanlı’nın en güçlü adamı olmuştur.