Tevfik Fikret

## Tevfik Fikret **Tevfik Fikret** (1867-1915), Servet-i Fünun (Edebiyat-ı Cedide) akımının lideri, Türk şiirinde yeni bir dönem açan, toplumcu ve hümanist fikirleriyle tanınan büyük şairdir. ### Hayatı **Erken Dönem:** - 24 Aralık 1867'de İstanbul'da doğdu - Asıl adı: Mehmet Tevfik - Üst düzey bir bürokrat ailesinden - Babası: İstanbul Evkaf Müdürü Hasan Faiz Efendi **Eğitim:** - Mekteb-i Mülkiye (Siyasal Bilgiler Okulu) - Fransızca öğrendi - Batı edebiyatını tanıdı - Victor Hugo, Lamartine'den etkilendi **İş Hayatı:** - Maarif Nezareti'nde memurluk - Galatasaray Sultanisi'nde Fransızca öğretmenliği - Robert Kolej'de Türkçe-Farsça öğretmenliği - Aşiyan'da inzivaya çekildi ### Servet-i Fünun Akımı **Lider Şair:** - 1896'da Servet-i Fünun dergisine katıldı - Akımın başını çekti - "Edebiyat-ı Cedide" (Yeni Edebiyat) hareketi - Batı tarzı şiir **Akımın Özellikleri:** - "Sanat sanat içindir" - Parnasizm etkileri - Estetik öncelik - Zarif dil ve üslup - Natüralizmden etkilenme ### Şiir Anlayışı **İlk Dönem (Rübab-ı Şikeste):** - Bireysel duygular - Aşk, ayrılık, hüzün - Pesimizm - Zarif üslup **İkinci Dönem (Toplumcu Dönem):** - Toplumsal meseleler - Hürriyet, adalet, eşitlik - II. Abdülhamid'e karşı - Eğitim ve aydınlanma **Üçüncü Dönem (Aşiyan Dönemi):** - İnziva - Doğa sevgisi - Çocuklarına şiirler - Haluk'un Defteri ### Önemli Eserleri **Rübab-ı Şikeste (Kırık Saz - 1900):** - İlk şiir kitabı - Bireysel duygular - Hüzün ve keder - Zarif dil **Haluk'un Defteri (1911):** - Oğlu Haluk için yazdı - Çocuk eğitimi - Sevgi, tabiat, bilim - "Şermin" şiiri - Pozitivist fikirler **Şermin:** Haluk'un küçük kızkardeşine ithaf ettiği, laik ve bilime dayalı eğitim anlayışını anlatan uzun şiir. **Diğer Şiirleri:** - Sis - Promete - Tarih-i Kadim - Bir Lahza-i Teessüf ### Ünlü Şiirleri **"Sis":** Toplumun içinde bulunduğu karanlığı simgeleyen şiir: ``` Sis içindeyiz, evet, bir kütle-i mebhuteyiz; Anlıyoruz ki ne bir mebdede, ne bir intihada Müstemirriz ``` **"Promete":** Özgürlük, isyan ve aydınlanma teması **"Haluk'un Bayramı":** Çocuklara bayram sevinci anlatan şiir **"Hasta Çocuk":** Babalık sevgisi ve acı ### Aşiyan **İnziva Evi:** - 1906'da Rumelihisarı'nda yaptırdığı ev - "Aşiyan" (Kuş Yuvası) - İnzivaya çekildi - Eğitime ve şiire odaklandı - Bugün müze **Nedenleri:** - II. Abdülhamid baskısından kaçış - Toplumsal hayal kırıklığı - Ailesiyle huzurlu yaşam isteği - Sanat ve eğitime adanmış hayat ### Politik Fikirleri **Hürriyet ve Demokrasi:** - İstibdata karşı - Meşrutiyeti savundu - Basın özgürlüğü - II. Abdülhamid'i eleştirdi **Eğitim:** - Modern eğitim taraftarı - Pozitivist yaklaşım - Bilime dayalı eğitim - Çocuk eğitimine önem **Laiklik:** - Din-devlet işlerinin ayrılması - Batı tipi modernleşme - Akıl ve bilimin önceliği ### Tartışmalar **"Tarih-i Kadim" Şiiri:** - Hz. Muhammed'i tarihi bir şahsiyet olarak ele aldı - Muhafazakar kesimden tepki - Ateist olduğu iddiaları - Savunucuları: Deist/Hümanist dedi **Aşiyan'da İnziva:** - Toplumdan kaçış eleştirisi - "Fildişi kuleden edebiyat" iddiası - Savunma: Baskıdan kaçış, ailesine zaman ayırma ### II. Meşrutiyet Dönemiiği **Destek:** - 1908 İnkılabı'nı destekledi - Hürriyet şiirleri yazdı - Aydınlanma umutları **Hayal Kırıklığı:** - 31 Mart Vakası - Siyasi kargaşa - Beklediği gelişmeler olmadı ### Vefatı **19 Ağustos 1915:** - İstanbul'da vefat etti - 47 yaşındaydı - Aşiyan bahçesine defnedildi - Mezarı bugün ziyaret ediliyor ### Mirası **Türk Edebiyatında:** - Servet-i Fünun'un lideri - Modern Türk şiirinin kurucusu - Toplumcu şiir geleneği - Zarif ve estetik dil **Sonraki Nesillere:** - Yahya Kemal, Ahmet Haşim etkilendi - Cumhuriyet şairlerine ilham - Çocuk edebiyatına katkı - Laik eğitim anlayışı **Günümüzde:** - Lise ders kitaplarında - Şiirleri ezberletilir - Aşiyan Müzesi ziyaret edilir - Edebiyat araştırmalarında ### İlginç Bilgiler - "Fikret" mahlasını 1887'de aldı - Fransız Parnasizminden çok etkilendi - Aşiyan'ı kendisi tasarladı - Haluk'a 300'den fazla şiir yazdı - Victor Hugo'yu çok severdi - Oğlu Haluk, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın ilk müdürü oldu ### Ünlü Sözleri Şiirlerinden: > "İlim, irfandır Haluk'um insanı insan eden." > "Evet, ilim!...İlim ki kahraman-ı hakikat." > "Sis içindeyiz, evet, bir kütle-i mebhuteyiz." ### Değerlendirme **Modernist:** - Batı edebiyatını Türk edebiyatına taşıdı - Yeni şiir anlayışı - Estetik ve sanat **Hümanist:** - İnsan sevgisi - Evrensel değerler - Çocuk sevgisi **Aydınlanmacı:** - Akıl ve bilim - Eğitime önem - Pozitivizm **Toplumcu:** - Sosyal sorunlara duyarlılık - Haksızlığa karşı - Eşitlik ve adalet Tevfik Fikret, Türk edebiyatında modern şiirin öncüsü, Servet-i Fünun akımının lideri ve toplumsal meselelerle ilgilenen hümanist bir şairdir. Aşiyan'daki inzivası, çocuklarına yazdığı şiirleri ve zarif üslubuyla Türk edebiyatında özel bir yere sahiptir.